Van 1 tot en met 8 maart komt er in Zeist een bijzondere, rondreizende ‘Rushnyk’, een Oekraïens borduurwerk van inmiddels meer dan 200 meter lang. Het is te zien bij ons in de Oosterkerk.
Meer dan een doek
Voor Oekraïners is een Rushnyk geen textiel, maar een heilig object dat mensen vergezelt van geboorte tot dood. Een geborduurde kosmos: hemel, aarde en de levensboom samen op linnen vastgelegd. Een tastbaar gebed. De kleuren spreken hun eigen taal: rood voor leven en liefde, zwart voor de voedende aarde en rouw, wit linnen voor licht en zuiverheid.
Rushnyk van overwinning, vrede en verbondenheid
In Cherson werd in 2014, kort voor de Russische bezetting, een Rushnyk van meer dan 800 meter gemaakt. Duizenden mensen borduurden mee. Het doek leek verloren tijdens de bezetting. Maar wat begraven wordt uit liefde, keert terug.
In 2024 ontstond in Tallinn, de hoofdstad van Estland, een nieuw initiatief. Oekraïners in ballingschap besloten opnieuw een gezamenlijke Rushnyk te maken, ditmaal internationaal. Het is een ‘Rushnyk van overwinning, vrede en verbondenheid.’
Sindsdien reist deze Rushnyk door heel Europa, inmiddels meer dan twintig landen. Overal ontstaan gezamenlijke borduursessies, ontmoetingen, gesprekken. Op elke plek wordt er een nieuw stuk borduurwerk aan toegevoegd.
Het doek verbindt Oekraïners met heel veel mensen wereldwijd en nu ook met ons in Zeist.
In de Oosterkerk
Deze Rushnyk is te zien in de Oosterkerk, Woudenbergseweg 44. De kerk zal speciaal hiervoor open zijn op maandag 2 maart van 14 tot 16 uur, dinsdag 3 maart van 10 tot 12 uur, woensdag 4 maart van 10 tot 12 uur en donderdag 5 maart van 10 tot 12 en 14 tot 16 uur. Zondag 8 maart om 10.00 uur is er een speciale themadienst aan deze Rushnyk gewijd. Hartelijk welkom!
Draad door de geschiedenis
De Rushnyk heeft alles gezien: vreugde en rouw, onderdrukking en verzet. Tijdens de Oekraïense genocide in de jaren ’30 begroeven mensen hun Rushnyky om ze te redden voor volgende generaties. In de Sovjettijd werden traditionele motieven verboden, maar vrouwen smokkelden ze subtiel terug in tractorpatronen en bloemen.
In 2014 werd de Rushnyk een geestelijk wapen. Op barricades verschenen geborduurde leuzen:
Tegenwoordig dragen soldaten kleine Rushnyk-amuletten boven hun hart. Ontwerpers verwerken de motieven in kleding. In ballingschap bewaart elke Oekraïense familie minstens één oude doek.
Oekraïener Alexei Tryfonov, die de tocht van deze Rushnyk door Nederland coördineert, zegt: ‘Dit is geen kunstobject. Het is geen folklore. Het is geen museumstuk. Het is een gebed zonder woorden, een draad die generaties verbindt, een thuis dat meereist. Het is Oekraïne dat je in je handen kunt nemen en verder kunt dragen.’
En nu, voor even, dragen wij in Zeist het mee. Een groep Oosterkerkers is al druk aan het borduren.
Gebed voor overwinning, vrede en verbondenheid (update 8 maart)
Tijdens de dienst wordt het borduurwerk van de Oosterkerk getoond en samengevoegd met de Rusnyk. De Rusnyk wordt opnieuw uitgerold en staande in die grote kring bidden om vrede in de Oekraine en zingen we twee Taizé liederen: 'Mijn vrede laat ik u' en 'The Kingdom of God'.
Na de dienst rollen we de Rusnyk op zodat hij klaar is voor de reis naar zijn volgende bestemming in Noord-Europa.
Zie ook artikel op SvJmedia